นักวิทยาศาสตร์ชี้ AI ยังเข้าใจจีโนมมนุษย์ไม่พอเพราะระบบควบคุมยีนซับซ้อนเกินไป
โมเดล AI อย่าง AlphaGenome ช่วยทำนายผลของดีเอ็นเอได้ แต่นักชีววิทยามองว่ายังไม่เข้าใจตรรกะการควบคุมยีนในจีโนมมนุษย์ดีพอ
AI ภาพสร้างด้วย AI ไม่ใช่ภาพถ่ายจริงQuanta Magazine ซึ่งเผยแพร่ผ่าน Wired เล่าว่าแม้วงการ AI เริ่มเอาโมเดลมาช่วยถอดรหัสจีโนมมนุษย์ แต่ตัวจีโนมเองกลับซับซ้อนเกินกว่าที่โมเดลพวกนี้จะเข้าใจได้จริง
ย้อนไปที่โครงการ Human Genome Project ซึ่งถอดรหัสดีเอ็นเอมนุษย์ทั้งหมดราว 3 พันล้านหน่วยสำเร็จช่วงปี 1990 ถึง 2003 นักวิทยาศาสตร์พบว่ามีแค่ราว 2 เปอร์เซ็นต์ของจีโนมที่เป็นยีนจริงๆ ส่วนที่เหลือทำหน้าที่อะไรยังเป็นปริศนาอยู่
ตอนนี้โมเดล AI ที่เรียกว่า genomic foundation model อย่าง Evo 2, Genos และ AlphaGenome ของ Google DeepMind ถูกฝึกด้วยข้อมูลจีโนมจำนวนมาก เพื่อทำนายว่าความแตกต่างของดีเอ็นเอจะส่งผลต่อลักษณะของสิ่งมีชีวิตอย่างไร แต่โมเดลพวกนี้ไม่ได้อธิบายกลไกควบคุมยีนที่ซับซ้อนข้างใน แค่หาความสัมพันธ์จากข้อมูลที่มีอยู่แล้วเท่านั้น
จุดที่นักชีววิทยากังวลคือจีโนมมีส่วนที่เรียกว่า enhancer ทำหน้าที่สั่งให้ยีนทำงานหรือหยุด แต่จีโนมมนุษย์มี enhancer อยู่หลายแสนถึงหลายล้านจุด มากกว่ายีนที่มีอยู่ราว 20,000 ยีนเสียอีก ยีนหนึ่งตัวอาจถูกควบคุมโดยหลาย enhancer พร้อมกัน และบางตัวอยู่ไกลจากยีนที่ควบคุมไปหลายล้านหน่วยด้วยซ้ำ
น่าอายที่ 25 ปีหลังโครงการ Human Genome Project เรายังไม่รู้เลยว่า enhancer ทั้งหมดอยู่ที่ไหนในจีโนม ยิ่งไม่ต้องพูดถึงว่ามันทำงานอย่างไรและควบคุมยีนตัวไหน
Wendy Bickmore นักชีววิทยาจาก University of Edinburgh เป็นผู้พูดคำข้างต้น ส่วนผู้เขียนบทความต้นฉบับมองว่าแนวทาง AI แบบนี้มีประโยชน์อยู่ แต่สำหรับคนที่อยากเข้าใจกลไกจริงของจีโนมและของชีวิต กล่องดำที่ให้แค่คำตอบโดยไม่รู้ที่มายังไม่พอ เพราะจีโนมอาจไม่ได้ทำงานแบบรับข้อมูลเข้าแล้วให้ผลลัพธ์ตรงไปตรงมาอย่างที่โมเดลเหล่านี้สมมติไว้
ที่มาของข่าว
- สำนักข่าว
- Wired
- พาดหัวต้นฉบับ
- Why AI Isn’t Ready to Tackle Our Convoluted Genomes
- เผยแพร่ต้นทาง
- 17 ต.ค. 2569 16:00 น.



